ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣ - ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಕ್ಕೂ ಕೃಷ್ಣನಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿಯುವ ಮುನ್ನ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರ ನೋಡುವ

ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಂಶಗಳು.

ಕೃಷ್ಣನ ಕುಲವಾದ  ಯಾದವರಲ್ಲಿ ಭೋಜ, ವೃಷ್ಣಿ ಮೊದಲಾದ ಗುಂಪುಗಳುಂಟು. ಕಂಸ ಅದರಲ್ಲಿ ಭೋಜ ಕುಲದವ. ಆತ ತನ್ನ ತಂಗಿಯಾದ ದೇವಕಿಯನ್ನು ವೃಷ್ಣಿ ಕುಲದ ವಸುದೇವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ್ದನೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೃಷ್ಣಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ವಾಸುದೇವ ಎಂಬ  "ವೀರ" ನನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಆದರೆ ಮುಂದೊಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಯಾದವರ ಬುಡಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಯಿತು. ಆಗ ವೃಷ್ಣಿಗಳ "ವೀರ" ದೇವರಾದ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮುಂದೆ ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರು ಒಂದೇ ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಅಂಶ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಹಾಬಾರತ ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ] ಕ್ರಿ.ಶ 4 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದನಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗೋಪಾಲ-ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸಹ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು

ಕ್ರಿ.ಪೂ 190-180ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಅಗಾಥೋಕಲ್ಸ್‌ನ ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಾಸುದೇವನ ಚಿತ್ರ-ಇದು ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನಿನ ವೃಷ್ಣಿ ಕುಲದ ಅಧಿದೇವತೆ ವೀರ ವಾಸುದೇವನ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧ ಚಿತ್ರ

ಕೃಷ್ಣನ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮಥುರಾ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ವಾಸವಿದ್ದ ವೃಷ್ಣಿ ಸಮುದಾಯದ ಜನರ ವೀರ ದೇವತೆ ವಾಸುದೇವನಾಗಿದ್ದ. ಈತ ಮಥುರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿರಬಹುದು. ಭಾರತದ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧಿಕಾರದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಈ ವಾಸುದೇವನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜನ್ಮತಾಳಿತ್ತು.  ಕ್ರಿ.ಪೂ 8 ರಿಂದ 6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ವಾಸುದೇವ ಭಾರತದ ದೇವತಾರಾಧನೆಯ  ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 4 ನೇ ಶತಮಾನದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಾಸುದೇವ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇವತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಣಿನಿ ಅರ್ಜುನ ಹಾಗೂ ವಾಸುದೇವನ ಬಗೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಕ್ರಿ.ಪೂ 190-180ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಅಗಾಥೋಕಲ್ಸ್‌ನ ನಾಣ್ಯ-ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕರ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಬದುಯಲ್ಲಿವಾಸುದೇವ

ಗ್ರೀಕ್ ರಾಯಭಾರಿ  ಹೆಲಿಯೊಡೋರಸ್ ಅಗತೋಕ್ಲಿಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 190-180) ದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸುದೇವನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ನಾರಾಯಣ, ಲಕ್ಶ್ಮಿ ಆರಾಧನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅದು ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಾದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. 

ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ಘೋಸುಂಡಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ (𑀯𑀸𑀲𑀼𑀤𑁂𑀯𑀸) ಎಂಬ ಹೆಸರು.

ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೆಲ ತಲೆಮಾರಿನ ನಂತರ, ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಯಾದವ ಜನಾಂಗದೊಡನೆ ಬೆರೆಯಿತು, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೀರ-ದೇವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಕರೆದರು.ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆ ಯಾದವರ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣನ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದು  ಕೃಷ್ಣ ಧರ್ಮದ ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು, ಮುಂದೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ 8 ನೇ ಅವತಾರವಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಯೋಜಿತ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಯಿತು

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ 4 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ವಾಸುದೇವ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ , ಕ್ರಿ.ಶ 4 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಡೆದು ವಿಷ್ಣು ಸಮಗ್ರ ವೈಷ್ಣವ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು.

ಮಥುರಾ ಪ್ರದೇಶದ ವೃಷ್ಣ ಕುಲದ ರಾಜ. ವಾಸುದೇವ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವೃಷ್ಣಿ ಅಥವಾ ಸತ್ವತ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಭಾಗವತರು ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಧರ್ಮವು ಕ್ರಿ.ಪೂ 4 ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಪೂ 2 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ (ಪತಂಜಲಿಯ ಸಮಯ) ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಮೆಗಾಸ್ಟೆನೀಸ್ ಮತ್ತು ಕೌಟಿಲ್ಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಏಕದೇವತಾವಾದಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಜೀವಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಾಸುದೇವನ ಭಕ್ತರನ್ನು ವಾಸುದೇವಕ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಶಿಲಾಶಾಸನವಾಗಿ, ಅಗುದೋಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 190-180) ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಯೊಡೋರಸ್ ಸ್ತಂಭದ ಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾದ ವಾಸುದೇವನ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಅಂಶವೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.ನಂತರ, ನಾರಾಯಣ (ವಿಷ್ಣು) ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಾಥಿಬಂಧ ಘೋಸುಂಡಿ ಶಾಸನಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ, "ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುಗದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ವಾಸುದೇವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ ಕ್ರಿ.ಶ 2 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, "ಅವತಾರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿತ್ತು", ಮತ್ತುಕುಶಾನರ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಥುರಾ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ  ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ಸಾಂಬ ಸೇರಿದಂತೆ  ಕೃಷ್ಣ ವೀರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷ್ಣುವಿನ (ಚತುರ್-ವೈಹ)  ನಾಲ್ಕು ಅವತಾರಗಳ  ಚಿತ್ರಣವು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಹರಿವಂಶವು ಕೃಷ್ಣ ವಾಸುದೇವ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧರ ನಡುವಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚತುಷ್ಕೋನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ಚತುರ್ ವ್ಯೂಹದ ವೈಷ್ಣವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ

"ವಾಸುದೇವ" ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಿನಿಯ ಬರಹಗಳಂತಹ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಆದರೆ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವಾಸುದೇವ "ಕೃಷ್ಣ" ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ] 3 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶದೊಂದಿಗೆ "ವಾಸುದೇವ" ಮತ್ತು "ಕೃಷ್ಣ" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ "ವಾಸುದೇವ" ಕೃಷ್ಣನ ಪೋಷಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಈ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯನ್ನು ವಸುದೇವ(ವಾಸುದೇವ) ಅನಘದುಂದುಭಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ "ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣ" ಎಂದರೆ "ವಸುದೇವನ ಮಗ  ಕೃಷ್ಣ", "ವಾಸುದೇವ" ದೀರ್ಘ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ವಾಸುದೇವ" ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ರೂಪದ ವಧು-ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾಸುದೇವ ಅನಘದುಂದುಭಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳನ

ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಗೋಪಾಲ-ಕೃಷ್ಣನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದನ್ನು ಭಾಗವತವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಕೃಷ್ಣ ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾಗವತಿಸಂ, ಗೋಪಾಲ-ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆ ಅಥವಾ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಕೃಷ್ಣನ ಏಕದೇವತಾವಾದಿ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ:

"ಇಂದಿನ ಕೃಷ್ಣ ಆರಾಧನೆಯು ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷ್ಣ-ವಾಸುದೇವ ಪೂಜೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಗೋವಿಂದನ \ ಆರಾಧನೆ. ಇನ್ನೂ ನಂತರ ಬಾಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷ್ಣ ಧರ್ಮದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಿಜನವಲ್ಲಭ, ಕೃಷ್ಣನು ಗೋಪಿಗಳ ಪ್ರೇಮಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ರಾಧಾ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ, ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಭಾಗವತ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ಗುರು- ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿದರೆ ಜೀಯಸ್‌ನ ಮಗನಾದ ಗ್ರೀಕ್ ದೇವರಾದ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ನಂತೆಯೇ ಇರುವ ದೇವತೆ, ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಬೆಟ್ಟ-ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಡಿಯೋನೈಸಸ್ ಮತ್ತು ಅವನ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಸಹ ಅವರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಭಾರತದ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್

ಹೆಲಿಯೊಡೋರಸ್ ಸ್ತಂಭ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 115)

ವಿದಿಶಾದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಹೆಲಿಯೊಡೋರಸ್ ಸ್ತಂಭ.

ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧನೆಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಥುರಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಹೆಲಿಯೊಡೋರಸ್ ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಇದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ, , ಇದನ್ನು ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕ್ ರಾಯಭಾರಿ ವಿದಿಶಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಹೆಲಿಯೊಡೋರಸ್ ಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿ, ವಾಸುದೇವನನ್ನು ದೇವ ದೇವ, "ದೇವರ ದೇವರು", ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹ್ಯಾರಿ ಫಾಕ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದೇಶಿ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಶಾಸನ  ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವುದು ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು/

ನಾನೆಘಾಟ್ ಶಾಸನ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನ)

ನಾನೆಘಾಟ್ ಗುಹೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸಂಕರ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವಾಸುದೇವನ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಇದು ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇದು ವೈದಿಕ-ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಶಾಸನವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಶಾತವಾಹನ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಘೋಸುಂಡಿ ಹತಿಬಾಡಾ ಶಾಸನಗಳು, ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನ

ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ವಾಯುವ್ಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಚಿಲಾಸ್ II ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಗಂಡುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವನು ನೇಗಿಲು  ಹೊತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕಲಾಕೃತಿಯು ಖರೋಸ್ತಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರಣವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ. 15 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಥುರಾದ "ಸುದಾಸ"ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ" ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ವಾಸು ಡೋರ್ಜಾಂಬ್. ಮಥುರಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಜಿಎಂಎಂ 13.367

ಇದಲ್ಲದೆ ಮಥುರಾ, ಕೊಂಡಮೊಟ್ಟು, ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಕುರಿತಾದ ಶಿಲ್ಪ, ಚಿತ್ರಕಲೆಯಂತಹಾ ಪ್ರಾಚೀನ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.  ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ವಾಸುದೇವನೆಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಸಮೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಕೊಂಡಮೊಟ್ಟುಕೃಷ್ಣ ವೀರರ  ಚಿತ್ರಗಳು (4 ನೇ ಶತಮಾನ), ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. ವಾಸುದೇವ ಎಡದಿಂದ ಎರಡನೆಯವನು.

...ಮುಂದುವರಿಯುವುದು

ಕೃಷ್ಣ - ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

 ಕೃಷ್ಣ, -ಉಪ-ಖಂಡದ ಎಲ್ಲ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವರು! ಅವನು ಮೇಘ-ವರ್ಣ, ಮೋಡಗಳ ಬಣ್ಣ; ಗೋ-ಪಾಲ , ಹಸುಗಳ ರಕ್ಷಕ ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ  ತನ್ನ ಕೊಳಲಿನ ಮಧುರ ಗಾನದಿಂದ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಮದನ ಮೋಹನ  ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವ. ಎಂದು ಇನ್ನೂ ನಾನಾ ವರ್ಣನೆಗಳಿದೆ ಆದರೆ, ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಕೃಷ್ಣನ ದೈವೀ ಲೀಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಕೃಷ್ಣನ ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ನಿಗೂಢ ಜೀವನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ "ನಂಬಿಕೆ" ಗಿಂತ "ಸತ್ಯ"ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ "ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಚರಿತ್ರಾ" ಎಂಬ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ, ಅದು ಹಿಂದಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು (ಆರ್ಯರ ಆಕ್ರಮಣಸಿದ್ಧಾಂತದಂತಹ) ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ನಂಬಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದೆ. ಇಂದು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸೋಣ.

ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಬ್ರಹ್ಮದ 51 ನೇ ವರ್ಷದ 1 ನೇ ಕಲ್ಪದ 7 ನೇ ಮನ್ವಂತರ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತ ಹೇಳಿದೆ, 

ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಅರ್ಥವಾಗದವರಿಗಾಗಿ  ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಣೆನೀಡುತ್ತೇನೆ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬ್ರಹ್ಮನು 100 ವರ್ಷಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಲ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 360 ದಿನಗಳು; ಪ್ರತಿ ದಿನವನ್ನು 14 ಮನ್ವಂತರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರನ್ನು ತಲಾ 4 ಯುಗಗಳೊಂದಿಗೆ 71 ಮಹಾ ಯುಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಾವು ಕಲಿಯುಗ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿ.ಪೂ 3102 ರಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 20 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ, ಇದು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3300-3200ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಕಲಿಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾಗವತ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇದೆ, ಕೃಷ್ಣನ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಆರಂಭಿಕ ಪಠ್ಯವು ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುರುಗಳ (ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರ) ಇತಿಹಾಸವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಹಾಭಾರತವು ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ಕುರುಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ಕಿರೀಟ ರತ್ನ ಭಗವದ್ ಗೀತೆಯಾಗಿದ್ದುಇದರಿಂದ  ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರ ಪಾಲಿನ ದೈವವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ

ಆದರೆ ಗೀತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಇನ್ನು ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬರೆದುದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಮೊದಲ ವಿಭಾಗವು ಋಷಿ ವೇದ-ವ್ಯಾಸ ಆ ಯುಗದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕಥೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಣಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ದಂಡೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 

ಮಹಾಭಾರತವು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನದಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಯಾದವ ಹುತಾತ್ಮರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಹರಿಬಿಡಲು ಬಲರಾಮನು  ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಮಥುರಾಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ,  ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ,  ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದಂತೆ, ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ 1500ರ ಭಾಗವತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ

ಹರಿವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯು ಮಹಾಭಾರತದಿಂದ ಕಾಣೆಯಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣು-ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಮಾತ್ಮ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಂತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ, ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುಗಳಿಂದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಆದ್ದರಿಂದ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕದೊಡನೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. 

ಆದ್ದರಿಂದ, ನಮ್ಮ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ (ಅವುಗಳ ಭಾಷೆ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ  ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ

ಕೃಷ್ಣನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಮತ್ತು ವೈದಿಕ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

ಕೃಷ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾಗಿ  ದಿನಾಂಕದ ಉಲ್ಲೇಖವು ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ (3.17.6) ನಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ, . ಕ್ರಿ.ಪೂ 900 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ಇದು ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಮತ್ತು ಘೋರಾ ಆಂಗಿರಸನ  ಶಿಷ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರ ಬಗೆಗೆ ಅಪಾರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ! ಈ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಡೇಟಿಂಗ್ ನಿಗದಿಯು  ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಾರಣ , ಅವು ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು ..ಕ್ರಿ.ಪೂ 700 ರಿಂದ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಪ್ರತಿ ಆವರ್ತನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಬಲರಾಮನ  ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ದುಷ್ಟರನ್ನು  ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ-ವಾಸುದೇವ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ್ದರು.

ಈ ವಾಸುದೇವ-ಬಲದೇವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಒಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಜೈನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷ್ಣನು ಮುಂದಿನ ಆವರ್ತನಾ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ 12ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೇದೇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು 22ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ನೇಮಿನಾಥನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೇಮಿನಾಥನ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯನ್ನು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈನರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.

24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ .ಪೂ 599 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ನಡುವೆ (ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳವರೆಗೆ) ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯದ ಅಂತರವಿರುವುದರಿಂದ, ನಾವು ಈ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ನೆಮಿನಾಥ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನನ್ನುಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಬಹುದು, 

ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಯಾಸ್ಕರನ ನಿರುಕ್ತ, (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 600), ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರಾಣ ಕಥೆ ಶ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿ ಆಭರಣದ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6 ನೇ ಶತಮಾನ) ಲೇಖಕ ಪಾಣಿನಿ  ವಾಸುದೇವ. ಕೌರವ  ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಪರಸ್ಪರರ ಸಮಕಾಲೀನರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರದ್ದೆಯಿಲ್ಲದ  ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ, ಪಾಣಿನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಯಾವುದೇ ಪಂಥೀಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿವೆ. ಅವರು ಸೂತ್ರ 4.3.98 ರಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರನ್ನು "ವಾಸುದೇವರ್ಜುನಭ್ಯಾಮ್ ವನ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜೈನ ಮೂಲಗಳಂತೆಯೇ, ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸೇರಿದಂತೆ.ಮಹಾಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, 

ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಬಲರಾಮ

ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಘಟಾ-ಜಟಕದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 300) ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಅವನ ಶೋಷಣೆಗಳ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಸುದೇವ, ಬಲದೇವ, ಕನ್ಹಾ(ಕಂಸ?) ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಕುರುಗಳ ಹತ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.

ಮಹಮ್ಮಮ್ಮ ಜಟಕಾ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 3 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ), ಭಗವತಂನ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ವಾಸುದೇವ ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವತಿ ಕೂಡ ಒಬ್ಬಳೆಂದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 150 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಪತಂಜಲಿ ತನ್ನ ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಂಕರ್ಷಣ(ಬಲರಾಮ) ರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಾಸುದೇವ (ಕೃಷ್ಣ-ಕಮ್ಸೋಪಾಚರಂ) ಅವರಿಂದ ಕಂಸನ  ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನಾಟಕೀಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗ್ರೀಕ್ ವಿದ್ವಾಂಸರಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒದಗಿಸಿದ ಪುರಾವೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿವೆ !!

ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಏಕೀಕರಣಕಾರ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ ಗ್ರೀಕ್ ರಾಯಭಾರಿ ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್  (ಕ್ರಿ.ಪೂ.350) ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ನೊಡನೆ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ಇಂಡಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. 

ಸೌರಸೆನೊಯ್ (ಶೂರಸಿಂಹ) ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವನ್ನು ಅವನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್  ನನ್ನುಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆತ ಎರಡು ನಗರಗಳಾದ ಮೆಥೊರಾ(ಮಥುರಾ) ಹಾಗೂ ಕ್ಲೈಸೊಬೊರಾ(ಕೃಷ್ಣಾಪುರ-ವೃದಾವನದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ) ಹಾಗೂ ಆ ಎರಡು ನಗರದ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ  ನದಿ, ಜಾಬರೆಸ್(ಯಮುನಾ) ದ ಉಲ್ಲೇಖ ಸಹ  ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಸರ್ಪ ಹೈಡ್ರಾನನ್ನು ಮಣಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಳಿಂಗ ಮರ್ಧನ

ಈ ತಪ್ಪಿಗೆ ಜಾರಣಗಳು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ದೇವರುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ನ 12 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೃಷ್ಣನು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಸರ್ಪ ಕಾಳಿಂಗನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಅಷ್ಟೇ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಹೈಡ್ರಾನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಾವಿನ ತಲೆಯ ಮೆಡುಸಾಳನ್ನು ಶಿರಚ್ಚೇಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಅವರ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಕಂಡಿದೆ,

ಇಂಡಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಸೌರಸೆನೊಯ್ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಜವಂಶವಾದ ಶೂರಸೇನ ಯಾದವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೆಥುರಾ - ಮಥುರಾ; ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನ ಕಥೆಯಿಂದ ಕ್ಲೈಸೊಬೊರಾ -ಕೃಷ್ಣಪುರ ಮತ್ತು ಜಾಬರೆಸ್ -ಯಮುನಾ. 

ಸಿಂಧೂ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೊರಸ್ / ಪುರೂರವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಪೊರಸ್ ನ ಸೈನಿಕರು ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಕ್ವಿಂಟಸ್ ಕರ್ಟಿಯಸ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೌರ್ಯರ  ಆಸ್ಥಾನದ ಪೋಲಿಬ್ರೊಥಾ (ಪಾಟಾಲಿಪುತ್ರ ಅಥವಾ ಪಾಟ್ನಾ) ನಗರವನ್ನು ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಮೌರ್ಯದೊರೆ ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊಕೋಟಾಸ್ (ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ )ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ 138 ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು 

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೇರ ಮಾಹಿತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ,  ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚುಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ!

ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯು ಸುಮಾರು 20-25 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಮತ್ತು ದಂಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ-ದ್ವೇಷಗಳ ಆವರ್ತನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. . 138 ತಲೆಮಾರುಗಳು ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯರ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು 3000 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3300 ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಲಬಹುದು, 

ಈ ದಿನಾಂಕ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ನಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ಊಹೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ !! ಕೃಷ್ಣನ ಪರವಾಗಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಈ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ವೇಷಿಸೋಣ.

....ಮುಂದುವರಿಯುವುದು

ತಾಯಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಬೀದಿ ಬೀದಿ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕ ಜಸ್​​​ರಾಜ್! ಸಂಗೀತ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಸಂಘರ್ಷಮಯ ಬದುಕಿನ ಕಥೆ

 ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ  ಹೊಳೆದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಗಾಯಯ, ಸಂಗೀತ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ಅವರ ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೋವಿದೆ, ಹೋರಾಟಗಳಿದೆ,

ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ತಾಯಿಯ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಅದೊಮ್ಮೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಬೀದಿ ಬೀದಿ ಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ನಂಬಲೇ ಬೇಕು, ಅಂತಹಾ ಒಂದು ಘಟನೆ ವಿವರ ಈ ಮುಂದಿನಂತಿದೆ, 

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಬೀದಿ ಬೀದಿ ಅಲೆದಾಟ

ಅದು ಐವತ್ತರ ದಶಕ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದ ತಾಯಿಗೆ ವೈದ್ಯರು ನೀಡಿದ್ದ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದವರೆಗೆ ಸುತ್ತಾಡಿದ್ದ ಬಾಲಕ  ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಿದರೂ ಆ ಔಷಧಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಔಷಧಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಹಣ ಅವರ ಬಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. "ಇದ್ದಷ್ಟು ಹಣ ನೀಡುವೆ, ಆ ಔಷಧಿ ಬೇಕು ಕೊಡಿ"ರೆಂದು ಕೇಳಲಾಗಿ ಆ ಅಂಗಡಿಯ ನೌಕರ ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾಲಕನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ "ಹುಡುಗನ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ ಅಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಔಷಧಿ ನೀಡು, ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ನನ್ನ ಖಾತೆಗೆ ಬರೆದಿಡು" ಎಂದಿದ್ದರು. 

ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರಾತಾರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅಂದು ಅವರಿಗೆ ಬಾಲಕ ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ಪರಿಚಯ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದು ಸ್ವತಃ ಜಸ್​​​ರಾಜ್  ಅವರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. 

ಹಾಡು ಕೇಳಿದ ವೈದ್ಯ 2 ರು.ಗೆ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಕೊಟ್ರು

ಕಡೆಗೂ ತಾಯಿಗೆ ಔಷಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಿತ್ತು,  ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ 15 ರು. ಬೇಕಿತ್ತು. ಆ ಒಂದು ದಿನ  ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ "ಈ ದಿನ ಸಂಜೆ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೆಡಿಯೋದಲ್ಲಿನನ್ನ ಹಾಡಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದೆ ಕೇಳಿ" ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ವೈದ್ಯರು ತಾವು ಸೊಸೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವಿದಾಗಿಯೂ ನನಗೆ ಹಾಡು ಕೇಳಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಮರುದಿನ ತಾಯಿಗೆ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ನೀಡಲು ಬಂದಾಗ ಅವರ ರೀತಿ ಬೇರೆಯದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಆ ಸಂಜೆ ಸೊಸೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇ ಹಾಡು ಕೇಳಿದ್ದರು. ಮತ್ತು  ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ಅವರ ಹಾಡು ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿತ್ತು. "ನಾನು ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿದೆ  ಸಂಗೀತಗಾರನ ಬಳಿ ಹಣವಿರಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಸೊಸೆ ಹೇಳಿದಳು" ಎಂದದ್ದಲ್ಲದೆ ಅಂದಿನಿಂದ  ಜಸ್​​​ರಾಜ್  ಬಳಿ ಆ ವೈದ್ಯರು 15 ರು.ಇಂಜಕ್ಷನ್ ಗೆ 2 ರೂ. ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. 

ಇನ್ನು ಆ ವೈದ್ಯರ "ಸಂಗೀತಪ್ರೇಮಿ" ಸೊಸೆಯಾದರೂ ಯಾರೆಂದರೆ ಅವರು ಗೀತಾ ದತ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದ ಗೀತಾ ರಾಯ್ ಅವರಾಗಿದ್ದರು.

ಶಾಲೆ ಬಿಡಿಸಿದ್ದ ಗಝಲ್!

ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್​​​ರಾಜ್ ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಕಳೆದಿದ್ದರು, ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಿತದ್ದೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿ.  ಅವರಾಗ ಶಾಲೆ ಮುಂದಿನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು `ದಿವಾನಾ ಬನಾನಾ ಹೇ ತೋ ದಿವಾನಾ ಬನಾದೆ, ವರ್ನಾ ಕಹಿ ತಕದೀರ್ ತಮಾಷಾ ನ ಬನಾದೆ’ ಎಂಬ ಗಝಲ್ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು,ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್ ಅವರ ಈ ಗಝಲ್ ಅವರನ್ನು ಶಾಲೆಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ ಅವರು ತಬಲಾ, ಗಾಯನ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗಾಯಕರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. 

ಶ್ರೀ ಹೈದ ಖಾನ್ ವಾಲೆ ಬಾಬಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ

ಹೈದ ಖಾನ್ ವಾಲೆ ಬಾಬಾ ಅವರು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಕುಮಾವೂನ್ ಪ್ರದೇಶದ, ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ಸಂತರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಶಾಶ್ವತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಶಿವ ಮಹಾವತಾರ್ ಬಾಬಾಜಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಬಾಬಾಜಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು 1970 ರಿಂದ 1984 ರ ನಡುವೆ, ಅವರು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ನೈನಿತಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೈದ ಖಾನ್ ಎಂಬ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಗಂಗಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಕುಮಾವೂನ್ ಮೌಂಟ್ ಕೈಲಾಶ್ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.  ಅಸಾಧಾರಣ ಘಟನೆಗಳು, ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಜನರು ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಾಬಾಜಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1971 ರಲ್ಲಿ, ಹೈದಖಾನ್ ಬಾಬಾಜಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನದಲ್ಲಿ , ಹಲ್ದ್ವಾನಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಅವರು "ಓಲ್ಡ್ ಹರಿಯಖಾನ್ ಬಾಬಾ" ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು, 1860-1922ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

"ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ" ಎಂದು ಬಾಬಾಜಿ ಜನರಿಗೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.  . "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧರ್ಮವೂ ಒಂದೇ ದೈವಿಕ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ" ಮತ್ತು ನಾನು ಸನಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. 

ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾ ಮಂತ್ರ ಓಂ ನಮ ಶಿವಾಯ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದ ಪದಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು: ಸತ್ಯ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಗೆ ಬಾಬಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕಲು ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.

"ಯೋಗಿಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ" ಯಲ್ಲಿ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದರು ವಿವರಿಸಿದ ಶಿವ ಮಹಾವತಾರ್ ಬಾಬಾಜಿ ಎಂದು ಇವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾವತಾರ್ ದೈವದ ಮಾನವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ದೇಹವನ್ನು ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅವರು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಎಂದು ಬಾಬಾಜಿಯ ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.  

ಬಾಬಾಜಿಯ ಒಂದು ರೂಪವು 1800 ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಮಾಲಯದ ಕುಮಾವೂನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು, ಅವರ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು. 1922 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಳಿ ಮತ್ತು ಗೋರಿ ನದಿಗಳ ಸಭೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು, ಸ್ವತಃ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಚೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು.

ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ 1970 ಮತ್ತು 1984 ರ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಈ ಕುರಿತು ಮಹಾ ಸಂತ ಬಾಬೆ ಅವರು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರು, ಅವರು ಬಾಬಾಜಿಗಾಗಿ ಆಜೀವ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಣಿಖೇತ್ ಬಳಿಯ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪವಾಡ ಸದೃಶ ಭೇಟಿಯನ್ನಿತ್ತರು. ಅದರ ನಂತರ, ಮಹೇಂದ್ರ ಬಾಬಾ ಅವರು ಬಾಬಾಜಿಯ ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಯ  ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದು ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಬಾಬಾಜಿ 1970 ರಲ್ಲಿ, 18 ಅಥವಾ 20 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕರಾಗಿ, ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲ್ದ್ವಾನಿ ಬಳಿಯ ಹೈದ ಖಾನ್  ನಲ್ಲಿ ಕುಮಾವೂನ್ ಮೌಂಟ್ ಕೈಲಾಶ್ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ. : 1970 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದರು ಮತ್ತು 45 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು; ಹಲವಾರು ಜನರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅವರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದರು; ಅವರು ಅನೇಕ ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದರು. 

ಬಾಬಾಜಿ ಅವರು ತಮ್ಮ 14 ವರ್ಷಗಳ ಅವತಾರದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಹೈದ ಖಾನ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುಂದರವಾದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಣಿಖೇತ್ ಬಳಿಯ ಚಿಲಿಯಾನೌಲಾ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ, ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ  ಸುಂದರವಾದ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳು ಬಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಾಬಾಜಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. 

ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಬಾಬಾಜಿ ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆದಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬಾಬಾಜಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಬಾಬಾಜಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಧಾರಣ ಘಟನೆಗಳು, ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 1984 ರಂದು ಬಾಬಾಜಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಮಹಾಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಅವರು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡಲು ಬಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಟುಹೋದರು. 

ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಬಾಬಾಜಿಗೆ ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನವಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಹೈದ ಖಾನ್ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ತಮ್ಮ ಮಹಾಸಮಾಧಿಗೆ ಮುನ್ನ ಬಾಬಾಜಿ ತಾವು ಹಿಂತಿರುಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ನನ್ನ ದೇಹವು ಒಂದು ದಿನ ನಿಸ್ತೇಜವಾಗಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಈ ದೇಹವು ಏನೂ ಅಲ್ಲ; ಇದು ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ.  ನನ್ನ ದೇಹವೂ ಸಹ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಂದಿದೆ.

ಅವರ ಕೊನೆಯ ಸಂದೇಶ ಹೀಗಿತ್ತು: "ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತೇನೆ"

85ನೆಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನುಡಿಗಳು

85ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಕಲಬುರಗಿ 5, 6 ಮತ್ತು 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020ರಂದು ನಡೆದಿದ್ದುಆದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಎಚ್.ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠವಿಲ್ಲಿದೆ.

 

 

 

ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣಗಳು (Mythes) -102

ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ(Kanyakumari )

ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಯ ತುತ್ತ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಊರು. 'ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಪ್ ಕೊಮೆರಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದ್ದಿತು.ಕೇಪ್ ಕಾಮೊರಿನ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುತ್ತ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಇದೆ. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ, ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಭಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದರ ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವಿದ್ದು, ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಇದರ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಿಂದ 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 

ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾಣುವ ಸೂರ್ಯೋದಯ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ಥಗಳ ದೃಶ್ಯ ರಮಣೀಯ, ಕಡಲ ತಡಿಯ ಮರಳು ರಾಶಿ ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.  ಈ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ದಂಡೆಯ ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿದಷ್ಟು ಹಾಯಿಸಿ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಆನಂದಿಸುವುದು ಸುಯೋಗ ಎನ್ನಬಹುದು.ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ದೇವಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ಈ ಊರಿಗೆ ಅದೇ ಹೆಸರು, ಮಾತೃ ತೀರ್ಥ, ಪಿತೃ ತೀರ್ಥ, ಗಾಯತ್ರಿ ತೀರ್ಥ ಹಾಗೂ ಸಾವಿತ್ರಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿದೆ.

ವಿವೇಕಾನಂದ  ರಾಕ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ 

ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 400 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವೇಕಾನಂದ ರಾಕ್  ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ನಿಂತಿದೆ.  1892ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯ  ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತರಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರ ಸವಿ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಪೂರ್ಣಾಕಾರದ 2.2 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.  ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರವಿದೆ.  ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. 

ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ತಮಿಳು ಮಹಾಕವಿ ತಿರುವಳ್ಳುವರ್ 133 ಅಡಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಬೃಹತ್‍ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.  

ಗಾಂಧಿ ಮಂಟಪ

1848 ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಂಧಿಯವರ ಅಸ್ಥಿ ಸಿಂಚನ ನೆರವೇರಿತ್ತು. ಇದರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆಚಾರ್ಯ ಕೃಪಲಾನಿಯವರಿಂದ ಶಂಕು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಗಾಂಡಿ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.1956ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2)ರಂದು ಈ ಕಟ್ಟಡದ ನಡುವಿರುವ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಂದ್ರ್ದಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳುತ್ತದೆ. 

***

ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಎಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ತಪಸ್ಸು. ಸತಿ ದೇವಿಯ ತಂದೆ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿ ತಾನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಶಿವನಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸತಿ ಯಾಗದ ಕುಂಡಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಆಹುತಿ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಸತಿ ದೇವಿಯೇ ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪಾರ್ವತಿ ಒಂಟಿ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದು ಇಂದಿನ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

***

ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಣಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಅಮರತ್ವ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನಿನಗೆ ಕುಮಾರಿ ಕನ್ಯೆಯಿಂದಲ್ಲದೇ ಇನ್ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾವು ಬಾರದಿರಲಿ ಎಂದು ವರ ಕೊಟ್ಟನು. ಗರ್ವಿತನಾದ ಬಾಣಾಸುರನ ಉಪಟಳ ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಯಜ್ಞವೊಂದನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞಕುಂಡದಿಂದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜನ್ಮತಾಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಂಕರನನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಬಯಸಿ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾರದರು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಕಾಳುಗಳು ಬಿಳಿ ಮರಳಿನ ಕಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇತ್ತ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಾಣಾಸುರ ಆಸೆ ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಹಾಗೂ ಕಾಮವಂತನಾಗಿದ್ದ ಬಾಣಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಬಾಣಾಸುರನನ್ನು ವಧೆಗೆ ಕಾರಣಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಲೋಕ ಕಂಟಕನಾಗಿದ್ದ ಬಾಣಾಸುರನನ್ನು ವಧೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಕೆ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾಳೆ.

ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದ ಗಿರೀಶೃಂಗವನ್ನೇರಿದ ಗಿರಿಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್

ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಿನಿಮಾ ನಟರೂ ಆಗಿದ್ದ ನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್  [81] ಸೊಮವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಸುನೀಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದ ಮಹಾನ್ ಪ್ರತಿಭೆ ಗಿರೀಶ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕಾರರಾಗಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗಭೂಮಿ ತಜ್ಞರಾಗಿ, ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ, ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವರು.

ಕಾರ್ನಾಡರು 1934 ಮೇ 19ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಥೇರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಡಾ.ರಘುನಾಥ್ ಕಾರ್ನಾಡ್, ತಾಯಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಬಾಯಿ.  ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಧಾರವಾಡದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಇವರು ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.ನಂತರ ತಿಷ್ಠಿತ ರೋಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಲರ್ಶಿಪ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ನಾಡರು   ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡಿನ ಡಿಬೇಟ್ ಕ್ಲಬ್ಬಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಏಷಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಚೆನ್ನೈ ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಶಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ,  ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಸೆಂಟರಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ,  ಪೂನಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ತಮ್ಮ 42ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ವೀರಯೋಧ ಕೋದಂಡೇರ ಗಣಪತಿಯವರ ಪುತ್ರಿ, ಡಾ.ಸರಸ್ವತಿ  ಗಣಪತಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಇವರಿಗೆ ಶಾಲ್ಮಲಿ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ರಘು ಅಮಯ್ ಇಬ್ಬರು  ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾ ನಿಷಾಧ - ಏಕಾಂಕ ನಾಟಕ, ಯಯಾತಿ - 1961, ತುಘಲಕ್ - 1964, ಹಯವದನ - 1972, ಅಂಜುಮಲ್ಲಿಗೆ - 1977, ಹಿಟ್ಟಿನ ಹುಂಜ ಅಥವಾ ಬಲಿ - 1980, ನಾಗಮಂಡಲ - 1990, ತಲೆದಂಡ - 1991, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಳೆ - 1995, ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಕನಸುಗಳು - 1997, ಒಡಕಲು ಬಿಂಬ - 2005, ಮದುವೆ ಅಲ್ಬಮ್, ಫ್ಲಾವರ್ಸ - 2012 ಬೆಂದ ಕಾಳು ಆನ್ ಟೋಸ್ಟ ಇವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳಾದರೆ ಆಡಾಡತ ಆಯುಷ್ಯ  ಎಂಬುದು ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನ.

ವಂಶವೃಕ್ಷ, ತಬ್ಬಲಿಯು ನೀನಾದೆ ಮಗನೆ, ಕಾಡು, ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ, ಉತ್ಸವ್ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ನಾಡರು ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೂಫಿ ಪಂಥ,  ಕನಕ ಪುರಂದರ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶನ ಂಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದವರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಾಡರು ಮೊದಲಿಗರು ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಡ್ಶ.ಕಾರ್ನಾಡರ ಕೃತಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ.ವಿದೇಶ ಬಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನುವಾದವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದೆ.  ಧೀರ ರಣ ವಿಕ್ರಮ, ರುದ್ರ ತಾಂಡವ, ಸವಾರಿ-2,  ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ. ಕಂಪೇಗೌಡ, ಆ ದಿನಗಳು, ತನನಂ ತನನಂ, ಎ.ಕೆ-47 ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೂ ಗಿರೀಶ್‌ ಕಾರ್ನಾಡ್‌ ನಟಿಸಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದರು. 

ಹೀಗೆ ರಂಗಬುಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸೇವೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅನೇಕ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಲಭಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ .ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,, ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ 

ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಪದ್ಮಶ್ರೀ -1974, ಪದ್ಮಭೂಷಣ -1992, ಜ್ಞಾನಪೀಠ -1998, ಕಾಳಿದಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್ - 1998 ಪ್ರಮುಖವಾದವು.

My article Published: on 10 Jun 2019 10:54 AM IST | Updated: 10 Jun 2019 12:42 PM IST at Kannadaprabha.com