ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ದ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆ

 ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವಲೋಕಿಸಿದ ನಂತರ ಇದೀಗ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.

ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ

ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮ ವರ್ಷವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ಮೆಂಫಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ. ನರಹರಿಯವರು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ದಿನಾಂಕದೊಡನೆ ಗುರಿತಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ಇದನ್ನು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕೃತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ,

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ 140 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಗೋಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್  ಸಹಾಯದಿಂದ, ಅವರು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3067 ರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವ್ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅದೇ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬಳಸಿ, ಡಾ.ಅಚಾರ್ ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3112 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 36 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೂರು ಗ್ರಹಣಗಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ) ಅವು ಕಳೆದ 10,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸಿವೆ !!

ಡಾ. ಆಚಾರ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಯುಕೆ ಮೂಲದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ವೈದ್ಯ ಡಾ. ಮನೀಶ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನುಬೆಂಬಲಿಸಲು ಖಗೋಳ, ಪುರಾತತ್ವ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಮನೀಶ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ

ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ.ಪಿ.ವಿ. ವರ್ತಕ್, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಿವರಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 5561 ರ ಸಂಭಾವ್ಯ ದಿನಾಂಕ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ,

ಅವರ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮಯದ ಅವಧಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಉದಾ. ಡಾ. ವರ್ತಕ್ ಯುರೇನಸ್, ನೆಪ್ಚೂನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟೊ ಗ್ರಹಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ; ಡಾ. ಆಚಾರ್ ಅವರು ಧೂಮಕೇತುಗಳೆಡೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. . ಅಲ್ಲದೆ, ಎರಡನೇ ಪೋಸ್ಟ್ {ಕಪ್ಪು ರಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ನೋಡಿದ ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯಿದೆ.)

ಡಾ. ಅಚಾರ್ ಅವರ ದಿನಾಂಕಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ನಾವು ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪುರಾವೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನಾನು ಆಚಾರ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೇ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕೋರುತ್ತೇನೆ.

ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆ

ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿಗಳು (ಭೂಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ)ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕವನ್ನೂ ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ  ಎಲ್ಲಾ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ, ಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಅವಧಿಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3300-3100.ರ ನಡುವೆ ಆಗಿದೆ.

ಎಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಲೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇವಲ 5 ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನಡೆದಾಡಿದ್ದ.  5000 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಕೃಷ್ಣನ ನೆನಪು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎನ್ನುವುದುನಮ್ಮ ದೇಶದ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. 

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಂಶಾವಳಿ

ಮಹಾಭಾರತ, ಹರಿವಂಶ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಯದು ವಂಶ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪೂರ್ವಜರ ವಂಶಾವಳಿ ಇತಿಹಾಸ ಹೀಗಿದೆ- ಯಯಾತಿ ಹಾಗೂ ದೇವಯಾನಿಯ ಪುತ್ರ ಯದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮದಾಳಿದ ಯದುವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷ.

ಯದುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನವರೆಗಿನ ವಂಶಾವಳಿ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ-

ಯದುಮಹಾರಾಜರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸಾಹಸ್ರಜಿತ್, ಕ್ರೂಸ್ತಹ, ನಳ, ರಿಪು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯವನಾಗಿ  ವ್ರಜಪೀತ ಮಹಾರಾಜ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅದೈಂದ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿವರ ಇದು-

10) ಸ್ವಾಹಿ ಮಹಾರಾಜ, 11) ಉಷ್‍ನಕ್ ಮಹಾರಾಜ 12) ಚಿತ್ರರತ್ ಮಹಾರಾಜ 13) ಶಶಿಬಿಂದು ಮಹಾರಾಜ 14) ಭೋಜ್ ಮಹಾರಾಜ 15) ಪ್ರಿತುಶ್ರವ ಮಹಾರಾಜ 16) ಧಾಮ್ರ ಮಹಾರಾಜ 17) ಉಶ್ನ ಮಹಾರಾಜ 18) ರುಚಕ್ ಮಹಾರಾಜ 19) ಜ್ಯಾಮಾಗ್ ಮಹಾರಾಜ 20) ವಿಧರ್ಭ ಮಹಾರಾಜ

21) ಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾರಾಜ 22) ಕುಂತೀ ಮಹಾರಾಜ 23) ದ್ರುಷ್ಟಿ ಮಹಾರಾಜ 24) ನಿವೃತಿ ಮಹಾರಾಜ 25) ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜ 26) ವ್ಯೋಮ ಮಹಾರಾಜ 27) ಭೀಮ ಮಹಾರಾಜ 28) ಜಿಮುತ್ ಮಹಾರಾಜ 29) ವಿಕೃತ್ ಮಹಾರಾಜ 30) ಭೀಮ್‍ರತ್ ಮಹಾರಾಜ 

31) ನವ್‍ರತ್ ಮಹಾರಾಜ 32) ದಶರತ್‍ಮಹಾರಾಜ 33) ಶಕುನಿ ಮಹಾರಾಜ 34) ಕರಿಬೀ ಮಹಾರಾಜ 35) ದೇವ್‍ರತ್ ಮಹಾರಾಜ 36) ದೇವ್‍ಸ್ತ್ರ ಮಹಾರಾಜ 37) ಮದು ಮಹಾರಾಜ 38) ಕುಮಾರವಂಶ ಮಹಾರಾಜ 39) ಅನು ಮಹಾರಾಜ 40) ಪುರೋತ್ರ ಮಹಾರಾಜ 

41) ಸತ್‍ವತ್ತ ಮಹಾರಾಜ 42) ವ್ರಸ್‍ನಿ ಮಹಾರಾಜ 43) ದೇವಮುದ್ ಮಹಾರಾಜ 44) ಶೂರಸೇನ 45) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ತಂದೆ ವಸುದೇವ.

ವಸುದೇವ ದೇವಕಿ ದಂಪತಿಗಳ ಸುಪುತ್ರನೇ ಕೃಷ್ಣ.ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದುಕು ಹೇಗಿತ್ತು? 

...ಮುಂದುವರಿಯುವುದು

ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ದ್ವಾರಕೆ- ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ನಗರಿಯ ಕಥೆ

 ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಗರ ದ್ವಾರಕೆ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಮಹಾಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲಗಣನೆಗೂ ಸಹ ಇದು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ದ್ವಾರಕೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಇದು ನಿವಾರಿಸಿದ್ದು  ವೈದಿಕ ಯುಗದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತರವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು 'ಡಾರ್ಕ್ ಏಜ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡನೇ ನಗರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ, ಧರ್ಮದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಮೇಲೆ, ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಸಿಂಧೂ ಲಿಪಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳಕನ್ನು ಬೀರಿದೆ.

ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, ನೀರೊಳಗಿನ ನಗರದ ಪರಿಶೋಧನೆಯಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ಮರದ ಮೇಲೆ ಸಮುದ್ರಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸಹ  ಸಿಕ್ಕಿದೆ. 

ಕೃಷ್ಣನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಕುರಿತಂತೆ ನೋಡುವ ಮುನ್ನ ಯಾದವ ಕುಲಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ತಾನು ೧೦೫ ವರ್ಷ ಕಾಲ ಬದುಕಿ ಬಾಳಿದ್ದ ಈ ನಗರದ ವೈಭವ ಹೇಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ನೋಡೋಣ.

ದ್ವಾರಕೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜಾಮ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಆಧುನಿಕ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ನಗರಿ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ನಗರವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ . ದ್ವಾರಕೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ.574  ಸಮಂತಾ ಸಿಂಹಡಿತ್ಯರ ಪಾಲಿಟಾನಾ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಸನವು ದ್ವಾರಕನನ್ನು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ  ಮೊದಲ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಪುಣೆಯ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ 1963 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ (ಎಎಸ್ಐ) ಸಾಗರ ಪುರಾತತ್ವ ಘಟಕ (ಎಂಎಯು) 1979 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಡಾ.ಎಸ್. ಆರ್. ರಾವ್ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಓಷನೊಗ್ರಫಿಯ ಸಾಗರ ಪುರಾತತ್ವ ಘಟಕದ ಎಮೆರಿಟಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ರಾವ್ ಅವರು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಬಂದರು ನಗರ ಲೋಥಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹರಪ್ಪನ್ ತಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೆಂಪು ಮಡಿಕೆಯಂತಹಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕುಂಬಾರಿಕೆ  ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ  ಅದು 3,000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟವು 1981 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ನೀರೊಳಗಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 1984 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ್ದರು.ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವುದು ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ. ಸಮುದ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ.ಕಡಿಮೆ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಖನನ ಸಾಧ್ಯ. ಸಮುದ್ರವು ಶಾಂತವಾಗಿರಬೇಕು.  ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಇರಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವುದು ಅಪರೂಪ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟದ ಹೊರತಾಗಿ 1983 ಮತ್ತು 1990 ರ ನಡುವೆ, ಎಸ್.ಆರ್.ರಾವ್ ಅವರ ತಂಡವು ಮುಳುಗಿದ ನಗರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದೃ ಢಪಡಿಸಿತ್ತು.

ಜನವರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ (ಎಎಸ್ಐ) ಅಂಡರ್ವಾಟರ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ವಿಂಗ್ (ಯುಎಡಬ್ಲ್ಯೂ) ದ್ವಾರಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ಖನನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ನೀರೊಳಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯುಎಡಬ್ಲ್ಯೂನ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಲೋಕ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. "ಅವು ಯಾವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅವು ಗೋಡೆಯ ತುಂಡು ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪಳಯುಳಿಕೆ ಎನ್ನಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲ್ಲ. ಅವು ಕೆಲವು ನಗರದ ರಚನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಸ್ವತಃ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಧುಮುಕುವವನಾದ ಡಾ. ತ್ರಿಪಾಠಿ ಹೇಳಿದರು. "ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ [ದ್ವಾರಕಾಧಿಶ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರ] ಮತ್ತು ಸಾಗರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ  ಶೋಧನೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕಿದೆ" ಅವರು ಹೇಲಿದ್ದಾರೆ.

ಕ್ಯಾಂಬೆ ಕೊಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ

2001 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಓಷನೊಗ್ರಫಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೀರದಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಖಂಬತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಐದು ಚದರ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮರಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು,  ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ವಸ್ತುಗಳು  ಸುಮಾರು 3,600 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು  ಸಹ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮಣಿಪುರ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು 9000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದ ಕಾರಣ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು.

ಕ್ಯಾಂಬೆ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು ಅದೊಂದು  ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾಣವೆಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ 7500 ರ ಹಿಂದಿನದು ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲಾದ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕತೆಗೂ ಹಿಂದಿನದೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.

ದ್ವಾರಕಾ ಉತ್ಖನನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು

ದ್ವಾರಕಾದ ಸಮುದ್ರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಅವು ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ, ಆಯತಾಕಾರದ ಮತ್ತು ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ವಲಯದಿಂದ 6 ಮೀ ವರೆಗೆ ನೀರಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾದೃಚ್ಚಿಕವಾಗಿ  ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.  ಈ ರಚನೆಗಳಲ್ಲದೆ, ರಚನೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ನೀರಿನ ಆಳಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಲಂಗರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 

 ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ದ್ವಾರಕಾ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಬಂದರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಾಣಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವು ದ್ವಾರಕಾದ ರಚನೆಗಳ ದಿನಾಂಕವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ನಡುವೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಮರೆಯಾದ ದ್ವಾರಕೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೆಂದು ಸಹ ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ.  ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷ್ಣನ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು 

ನೀರೊಳಗಿನ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಚನೆಗಳು, ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಪ್ರತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀರೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದರೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ  ಬುರುಜುಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋನ ಮತ್ತು ಆಯತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಲಂಗರುಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಧ್ವಜಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಅರೆ-ಗೋಳಾಕಾರದ ಏಕ-ರಂಧ್ರದ ಕಲ್ಲು, ಇತರೆ ಮಾದರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ಸಮುದ್ರದಳದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಮಾದರಿಗಳು

• ಬುರುಜುಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋನ ಮತ್ತು ಆಯತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಲಂಗರುಗಳಂತಹ ರಚನೆ
• ಧ್ವಜಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಅರೆ-ಗೋಳಾಕಾರದ ಏಕ-ರಂಧ್ರದ ಕಲ್ಲು.
• ಸರಿಯಾದ ಹಿಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ಎಲ್-ಆಕಾರದ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಬುರುಜುಗಳ ಮೇಲೆ ವೇವ್ ಆಕ್ಷನ್(ತರಂಗಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ) ರಚನೆ
• ಕ್ರಿ.ಪೂ 1500 ರ ಕಾಲದ ಮುದ್ರೆಗಳು, ಶಾಸನಗಳು.
• ಕ್ರಿ.ಪೂ 3528 ರವರೆಗಿನ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವಸ್ತುಗಳು
• ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಟೆರಾಕೋಟಾ ಮಣಿಗಳು, ಕಂಚು, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ವಸ್ತುಗಳು.

ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ದಂತಕಥೆಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ, ಅವಶೇಷಗಳು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸುಳಿವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪೌರಾಣಿಕ ದ್ವಾರಕಾ, ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.

ಮಹಾಭಾರತದ ದ್ವಾರಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸ್ಥಳದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ದ್ವಾರಕೆ ಎಂದು ಖಚಿತವೆ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕ ರಾವ್ "ನಾಮಫಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು.

ದ್ವಾರಕೆಯನು ಆರು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಎರಡು ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಎಲ್ಲಾ ಆರು ವಲಯಗಳು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯ  ವಿವರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆವರಣಗಳು ಪಠ್ಯಗಳ ಅಂತಃಪುರಗಳಿಗೆ  ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲ್ಲು ಲಂಗರುಗಳು ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಲಂಗರು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸಣ್ಣವುಗಳು ಗೋಮತಿಯ ಗೋದಾಮುಗಳ ಬಳಿ ಇದ್ದವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಮುಳುಗಿದೆ.

ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ ನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸ, ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬುರುಜುಗಳ ಸ್ಥಳವು ಮಹಾಭಾರತದ ಮುನ್ನುಡಿಯಾದ ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಿವಂಶ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ನೀಡಿದೆ.  ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ದ್ವಾರಕೆಯ ಪ್ರದೇಶವು 12 ಯೋಜನಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದು ಈಗಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ ನಗರವು ಅದೇ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದೆ.

ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹರಿವಂಶ, ಮುದ್ರೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಅದಿಲ್ಲದೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯ ಮುದ್ರೆಗಳು ಸಮುದ್ರತಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರ, ಚೆರ್ಟ್ ಬ್ಲೇಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲ ನಾಣ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಸಾಗರದ ಉತ್ಖನನಗಳ ವೇಳೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ಮೊದಲ ದ್ವಾರಕಾದ ಪಟ್ಟಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ರಾವ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಹೀಗಿದೆ-  "ಎರಡು ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳಿದ್ದವು. ಒಂದು ಕೆಳ ಟೆರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮಧ್ಯದ ಟೆರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ 4 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಗೋಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಟೆರೇಸ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳು ಬೃಹತ್,  ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಟೆರೇಸ್‌ನ ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆವರಣದೊಳಗೆ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದು ಅವಶೇಷಗಳಿದೆ. ಕೆಲವು  ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದ ನೆಲಸಮವಾಗಿದೆ. 

ಈ ರಚನೆಗಳು 7 ರಿಂದ 10 ಮೀಟರ್ ಆಳದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿವೆ, ಇದು ಕಳೆದ 3,600 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 10 ಮೀಟರ್ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. " ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮುದ್ರರಾಜನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವದಕ್ಕೂ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಮಹಾಭಾರತ, ಹರಿವಂಶ, ಮತ್ಸ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ (ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳು) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ದ್ವಿತೋಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಳುಗುವಿಕೆ ಒಂದು ಸತ್ಯವೇ ಆಗಿದ್ದು ಅದೆಂದೂ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮುದ್ರ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಮುಳುಗಿದ ನಗರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪೌರಾಣಿಕ ದ್ವಾರಕೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು  ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಧಾರಗಳು  ಮಹಾಭಾರತ ಏನೆಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳ ಪುಸ್ತಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವ ಕೃತಿಯಾಗಿರಲಿದೆ.

ಹರಿವಂಶ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಖನನ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಕಾರ್ಬನ್  ಡೇಟಿಂಗ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ.3500 ಎಂದು ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ  ಅನೇಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಅವಧಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವಾರಕೆಯು ಬೇಟ್  ದ್ವಾರಕಾ ಬಳಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವು ದ್ವಾರಕೆಯ  ಶಾಸಾಬದ್ದದ್ದನಗರ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ.

ಖಂಬತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ದ್ವಾರಕೆಯು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಮುಳುಗಿದ್ದವೆಂದೂ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆಕ್ರ್ಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7500ರವರೆಗೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯು 9000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ 

...ಮುಂದುವರಿಯುವುದು

ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತು ಪುರಾತತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು

ಇದೀಗ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಬಂಧ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ನೋಡೋಣ, ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಕೃಷ್ಣನಿಗೂ ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ನಾಗರಿಕತೆಗೂ ಇರುವ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸೋಣ.

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ಪುರಾವೆ

ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ವೈದಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಘಟನೆಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆಹೋಲಿಸಿದ್ದಾದರೆ  ನಾವು ಅಚ್ಚರಿಪಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿನ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ, ಯೋಗಿ ಶಿವ, ಮಾತೃ ದೇವತೆ, ನಂದಿ  ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಭರತ, ವೃಷಭ ದೇವ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮುದ್ರೆಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅವಶೇಷಗಳು ಇದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡೋಣ.

1931 ರಲ್ಲಿ ಮೋಹೆಂಜೋದಾರೋದಿಂದ ತರಲಾದ ಸ್ಟೀಟೈಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್, ಒಂದು ಬಾಲಕ ಎರಡು ಮರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ,.  ಆ ಮರದಿಂದ   ಎರಡು ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧನೆ ಇದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ

ಡಾ.ಇ.ಜೆ.ಎಚ್ ಮಖಾಯ್ ಮೋಹಂಜೋದಾರೊದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ ವೇಳೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಮಲಾರ್ಜುನ ಪ್ರಸಂಗದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊ.ವಿ.ಎಸ್. ಅಗರವಾಲ್ ಸಹ ಈ ಗುರುತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಇಬ್ಬರು ಶಾಪಗ್ರಸ್ತರಾದ ಗಂಧರ್ವರಾದ ನಳಕುಬೇರ ಹಾಗೂ ಮಣಿಗ್ರೀವರಾದ್ದಾರೆ. ಇವರು  ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆ  ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 

ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ಮುದ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಲೆಗಳು-  ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೊ ಕಾಲದ ಮುದ್ರೆ  (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ ಸೃಷ್ಟಿ ವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ಜನರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದು ಶೋಧನೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪರೋಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಸಿಂಧೂ-ಕಣಿವೆಯ ಮುದ್ರೆಗಳು ದೇವತಾ ಸ್ವರೂಒಅವಾದ ಬಸವನಿಂದ ಕುದುರೆಗಳವರೆಗೆ ಮೀನುಗಳವರೆಗೆ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಮರವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಸಿಂಧೂ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಅದುವೆ ಪೀಪಲ್ ಲೀವ್ಸ್(ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಲೆ)

ಈಗ, ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ 10 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಮರಗಳ ನಡುವೆ ತಾನು ಅಶ್ವತ್ಥ ಅಥವಾ ಪೀಪಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬರೋಣ, ಅದೇ ಯಾವುದೇ ಸಿಂಧೂ ಮುದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿರುವ  ಏಕೈಕ ಎಲೆ- ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಲೆ. ಇದು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಾನವ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲ್ಲದ ವಿಶೇಷ  ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ, 

ಋಷಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ಮಗುವಿನಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಋಷಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿದ್ದ. 

ನಾವು ಯಾವುದೇ ಕಥೆಯನ್ನೂ  ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ಮುದ್ರೆಗಳ, ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥೈಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೂ, ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲು ನಮಗೆ ಯಾವ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಅಂದಾಜನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸಲು ನಾವು ಈಗ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಸಾಗರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳು

ಗುಜರಾತ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಂಬೆ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮುದ್ರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿದ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ, ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ 7500 ರ ಸುಮಾರಿನವೆಂದು ಕಾರ್ಬನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೃಢವಾಗಿದೆ,

ಕ್ಯಾಂಬೆ ಕೊಲ್ಲಿ

ಈ ನಾಗರೀಕತೆಯು ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ನಾಗರೀಕತೆಗೆ ಸಹ ಹಿಂದಿನದಾಗಿದೆ. ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ,  ಆದರೆ ನಾವು ಕೃಷ್ಣ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರ ತಿಳಿಯೋಣ.

ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಳುಗಿದ ನಗರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ಮೂಲ ನಗರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು !!

ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನಗರವನ್ನು ಸುರರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ  ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಿಂದ 12 ಯೋಜನೆಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ. ನಗರವು ಆರು ಸುಸಂಘಟಿತ ವಲಯಗಳು, ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯಗಳು, ವಿಶಾಲ ರಸ್ತೆಗಳು, ಪ್ಲಾಜಾಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭವ್ಯವಾದ ಸಮುದ್ರ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಗರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪಠ್ಯಗಳ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ !! ಗೋಡೆಗಳ ಅಗಾಧವಾದ ಅಡಿಪಾಯವು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ, ದ್ವಾರಕಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಅದರ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪಾರಂಪರಿಕ  ಮೂರು ತಲೆಯ-ಪ್ರಾಣಿ (ಗ್ರೀಕ್ ಸೆರ್ಬರಸ್?!?) ನೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, , ಅವರು ಬೃಹತ್ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ತೊರೆದಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ, ದ್ವಾರಕಾದ ಈ ಮುದ್ರೆಯು ನಗರದ ನೀರೊಳಗಿನ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ !!

ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಂತೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದ್ವಾರಕೆಯ ಮುದ್ರೆಗಳು

ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ  ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಈ ಶೋಧನೆಯ ದಿನಾಂಕ. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುದ್ರೆಯ ಅವಧಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 1528 ಸುಮಾರೆಂದು ಕಾರ್ಬನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ,  ಇದನ್ನು ಹರಪ್ಪನ್ ಅವಧಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ  ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇತರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಗಳು, ಕೋಟೆಗಳು,  ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಲಂಗರುಗಳು, ರೋಮನ್ ಆಂಫೊರಾಗಳು ಇದರ ಅವಧಿ  ಕ್ರಿ.ಪೂ 2500 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ 4 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ದ್ವಾರಕಾ ಬಹುಶಃ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಬಂದರು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಷ್ಟುಪುರಾತತ್ವ ಪುರಾವೆಗಳು

ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹಲವಾರು ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಿರ್ಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ.800 ಗುಹೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕುದುರೆ-ರಥವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಆಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಭೀಷ್ಮ-ಪಿತಾಮರ ಮೇಲೆ ರಥ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎಸೆಯಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು !

ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗ್ರೀಕ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಉದಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಿ ಗ್ರಾಮದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಕರ್ಷನ ಮತ್ತು ವಾಸುದೇವ ದೈವತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮವೆಂಬ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ,

ಇಂಡೋ-ಸಿಥಿಯನ್ ರಾಜ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 85) ಗ್ರೀಕ್ ದೇವರುಗಳಾದ ಜೀಯಸ್ ಮತ್ತು ನೈಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಬಲರಾಮನ ಆರಾಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವನ ಕೆಲವು ನಾಣ್ಯಗಳು ರಾಜನನ್ನು ಕಾಲನ್ನು ಅಡ್ಡಲಿಟ್ಟು  ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಅವನ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲರಾಮನನ್ನು ಚಿತ್ರಿವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ,

ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ಮಹಾನ್ ಕುಶಾನ್ ದೊರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಾಸುದೇವ I (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ.200 ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು,  ಆತ ಸಹ ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದರು.

ಬಲರಾಮನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಇಂಡೋ-ಸಿಥಿಯನ್ ರಾಜ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 85)ನ ನಾಣ್ಯ

ಫ್ರೆಂಚ್ ಪುರಾತತ್ವ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಿ. ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಅಂತಹ ಆರು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಹ ಒಂದು ನಾಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ನಿಂತಿರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಗುರಾಣಿ ಅಥವಾ ಚಕ್ರ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಶಂಖ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯನ್  ರಾಜರು ಸಹ ವೀರರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು".ಎಂದು . ಪಿ. ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣವಾದ ದ್ವಾರಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಪಲಿಟಾನದ ರಾಜ ಶ್ಯಮಂತ ಸಿಂಹಾದಿತ್ಯ(ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಜೈನ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರ) ನ ಶಾಸನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಚೆನ್ನೈ ಬಳಿಯ ಮಣಿಮಂಗಲಂ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ "ತುವರಪತಿ" ಎಂಬ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ತುವರೈ ಅಥವಾ ದ್ವಾರಕಾದ ಜನರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ  ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಹಲವಾರು ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೆಂದು ಇಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿಕ್ರಿ.ಶ 634 ರ ರಾಜ ಪುಲಕೇಶಿ  II ​​ರ ಐಹೊಳೆ  ಶಾಸನವು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧವನ್ನು 3735 ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾತತ್ವ ಮಾಹಿತಿಯ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮನನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ದೇವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾವೆಗಳು, ನಾವು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಅದೇ ಸಮಯ ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ 3 ನೇ ಶತಮಾನದಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ,  ನಮಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಈಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷಿ ಉಳಿದಿದೆ - ಅದುವೇ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಇರುವಿಕೆ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.!

...ಮುಂದುವರಿಯುವುದು